«Θρίλερ» στην ΕΚΤ: Η γαλλική κίνηση - ματ για τον διάδοχο της Lagarde – Ποιοι διεκδικούν την κορυφή

Η Γαλλία ενδέχεται να στηρίξει την υποψηφιότητα του πρώην διοικητή της κεντρικής τράπεζας της Ολλανδίας, Klaas Knot, για την προεδρία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), όταν ολοκληρωθεί η θητεία της Christine Lagarde.
Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Reuters, η στήριξη αυτή θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος μιας ευρύτερης συμφωνίας, βάσει της οποίας ένας Γάλλος υποψήφιος θα αναλάμβανε τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου της ΕΚΤ.
Η θητεία της Lagarde κανονικά ολοκληρώνεται τον Οκτώβριο του 2027. Παρ' όλα αυτά, οι πληροφορίες και τα σενάρια περί ενδεχόμενης πρόωρης αποχώρησής της εξακολουθούν να κυκλοφορούν με ένταση καθ' όλη τη διάρκεια του τρέχοντος έτους.
Με βάση τις πληροφορίες του Reuters, τα βασικά ονόματα που εξετάζονται για την κορυφαία θέση στην ΕΚΤ είναι τα εξής:

Klaas Knot

Ο Klaas Knot είναι οικονομολόγος με ειδίκευση στη νομισματική πολιτική και βρέθηκε στην ηγεσία της κεντρικής τράπεζας της Ολλανδίας για δύο πλήρεις θητείες, από το 2011 έως το 2025. Μετά την ολοκλήρωση της θητείας του, το μεγαλύτερο μέρος της δραστηριότητάς του επικεντρώθηκε σε συμβουλευτικές εργασίες, αλλά και στην προώθηση της υποψηφιότητάς του για την προεδρία της ΕΚΤ.
Η παρουσία του στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ διήρκεσε 14 χρόνια και χαρακτηρίστηκε από δύο αρκετά διαφορετικές φάσεις. Η πρώτη συνδέθηκε με την έντονη αντίθεσή του στις πολιτικές οικονομικής στήριξης που προωθούσε ο τότε πρόεδρος της ΕΚΤ, Mario Draghi. Η δεύτερη, μετά την ανάληψη της προεδρίας από την Christine Lagarde το 2019, χαρακτηρίστηκε από πολύ μεγαλύτερη ευθυγράμμιση με τη γραμμή της νέας διοίκησης.
Ο Knot θεωρείται υπέρμαχος μιας πιο αυστηρής νομισματικής πολιτικής. Ανέλαβε τα καθήκοντά του σε μια εξαιρετικά δύσκολη συγκυρία για την Ευρωζώνη, όταν οι αλλεπάλληλες κρίσεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα και το δημόσιο χρέος δημιουργούσαν σοβαρούς κινδύνους για τη συνοχή της.
Αρχικά, είχε διατηρήσει επιφυλακτική στάση απέναντι στη δέσμευση του Draghi ότι θα έκανε «ό,τι χρειαστεί» για να προστατεύσει το ευρώ. Στη συνέχεια, όμως, αναθεώρησε τη θέση του και αναγνώρισε ότι η συγκεκριμένη παρέμβαση αποτέλεσε κομβικό σημείο για την αντιμετώπιση της κρίσης.
Η σχέση του με τον Draghi έγινε αργότερα πολύ πιο συγκρουσιακή. Αφορμή αποτέλεσε η απόφαση της ΕΚΤ να προχωρήσει σε μαζική νομισματική χαλάρωση, σε μια προσπάθεια να ενισχύσει την οικονομία και να επαναφέρει τον πληθωρισμό προς τον στόχο του 2%, καθώς για ολόκληρη σχεδόν τη δεκαετία παρέμενε χαμηλότερα από αυτόν.
Οι διαφωνίες αρχικά εκφράζονταν κυρίως σε κλειστές συζητήσεις. Ωστόσο, στα τέλη του 2019 έγιναν δημόσιες, όταν ο Draghi προχώρησε σε νέο πρόγραμμα νομισματικής στήριξης παρά την αντίθεση περίπου του ενός τρίτου των υπευθύνων χάραξης πολιτικής. Ήταν μια εξαιρετικά ασυνήθιστη εξέλιξη για ένα θεσμικό όργανο που κατά κανόνα επιδιώκει τη λήψη αποφάσεων με ευρεία συναίνεση.
Με την ανάληψη της προεδρίας από τη Lagarde, ο Knot επανήλθε σε μεγαλύτερη σύμπλευση με την κοινή γραμμή της ΕΚΤ. Αυτό συνέβη παρότι είχε εξαρχής υποστηρίξει την ανάγκη για αυστηρότερη νομισματική πολιτική, όταν ο πληθωρισμός εκτοξεύθηκε το 2022.
Παράλληλα, από το 2021 ο Knot κατείχε και τη θέση του προέδρου του Financial Stability Board, του διεθνούς οργανισμού που παρακολουθεί τους κινδύνους και τις πιέσεις στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα και διαμορφώνει σχετικές προτάσεις πολιτικής.

Pablo Hernández de Cos

Ο Pablo Hernández de Cos θεωρείται υποστηρικτής μιας περισσότερο ήπιας προσέγγισης στη νομισματική πολιτική. Από το 2025 βρίσκεται στην κορυφή της Bank for International Settlements (BIS), του διεθνούς οργανισμού που λειτουργεί ως βασικός θεσμός συνεργασίας των κεντρικών τραπεζών.
Προηγουμένως είχε διατελέσει διοικητής της Τράπεζας της Ισπανίας για έξι χρόνια, από το 2018 έως το 2024. Η περίοδος αυτή περιλάμβανε μεγάλες οικονομικές ανατροπές: ξεκίνησε σε περιβάλλον εξαιρετικά χαμηλού πληθωρισμού, ακολούθησε η πανδημία και στη συνέχεια ήρθε ένας πρωτοφανής κύκλος αυξήσεων επιτοκίων, με τις κεντρικές τράπεζες να επιχειρούν να αναχαιτίσουν την εκρηκτική άνοδο των τιμών.
Ο de Cos είχε προηγουμένως αναλάβει και τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου της Τράπεζας της Ισπανίας. Η μετάβασή του από τον καθαρά υπηρεσιακό και ερευνητικό ρόλο σε θέση χάραξης πολιτικής θεωρήθηκε σχετικά σπάνια και συνδέθηκε με την επιτυχία του στην ενίσχυση και αναβάθμιση του ερευνητικού έργου της τράπεζας.
Άνθρωποι που έχουν συνεργαστεί μαζί του τον χαρακτηρίζουν πραγματιστή οικονομολόγο, ο οποίος στηρίζει τις θέσεις του σε μεγάλο όγκο δεδομένων και στοιχείων. Παράλληλα, αποφεύγει τις δογματικές προσεγγίσεις και θεωρείται πρόσωπο που δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη συνεργασία.
Νωρίτερα μέσα στη χρονιά, όταν αρκετοί από τους σημαντικότερους κεντρικούς τραπεζίτες του κόσμου εξέφρασαν δημόσια την υποστήριξή τους προς τον τότε πρόεδρο της Fed, Jerome Powell, απέναντι σε πολιτικές πιέσεις, ο de Cos φέρεται να είχε σημαντική συμβολή στον συντονισμό αυτής της πρωτοβουλίας.
Η διεθνής του παρουσία ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο όταν ανέλαβε πρόεδρος της Basel Committee on Banking Supervision, του κορυφαίου διεθνούς φόρουμ που ασχολείται με την εποπτεία και την εναρμόνιση των κανόνων που διέπουν το παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα.

Joachim Nagel

Ο Joachim Nagel, ο οποίος βρίσκεται από το 2022 στην ηγεσία της Bundesbank, έχει συμβάλει σε μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο η Γερμανία τοποθετείται απέναντι στην ΕΚΤ.
Ο προκάτοχός του, Jens Weidmann, είχε βρεθεί για χρόνια σε σφοδρή αντιπαράθεση με την ΕΚΤ επί Draghi. Αντίθετα, ο Nagel έχει υιοθετήσει πιο μετριοπαθή ρητορική και έχει κινηθεί περισσότερο κοντά στη γενική κατεύθυνση της ΕΚΤ, χωρίς να εγκαταλείψει τη θέση του υπέρ μιας σχετικά αυστηρής νομισματικής πολιτικής.
Σύμφωνα με συνεργάτες του, ο Nagel ξεκαθαρίζει με σαφήνεια τα ζητήματα στα οποία δεν είναι διατεθειμένος να κάνει πίσω, αλλά ταυτόχρονα εμφανίζεται πρόθυμος να βρει συμβιβαστικές λύσεις σε άλλες διαφωνίες. Κατά τη διάρκεια της θητείας του δεν έχει καταψηφίσει κάποια βασική απόφαση νομισματικής πολιτικής, γεγονός που αποτελεί σημαντική διαφοροποίηση σε σχέση με τις έντονες συγκρούσεις που είχαν χαρακτηρίσει προηγούμενες γερμανικές διοικήσεις.
Παράλληλα, έχει ταχθεί υπέρ της δημιουργίας ενός Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασφάλισης Καταθέσεων, πρόταση που για πολλά χρόνια αντιμετωπιζόταν με επιφύλαξη από το Βερολίνο, λόγω του φόβου ότι οι Γερμανοί φορολογούμενοι θα μπορούσαν τελικά να κληθούν να καλύψουν το κόστος οικονομικών προβλημάτων άλλων χωρών.
Ο Nagel έχει υπερασπιστεί με ιδιαίτερη έμφαση την ανεξαρτησία της ΕΚΤ και έχει απορρίψει πολιτικές επιθέσεις εναντίον της. Πρόσφατα, μάλιστα, υποστήριξε ότι ορισμένες θέσεις του ακροδεξιού κόμματος AfD είναι αντιπαραγωγικές και ενδέχεται να λειτουργήσουν αποτρεπτικά για τους επενδυτές.
Ο Nagel είναι μέλος του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της Γερμανίας (SPD) και στο παρελθόν είχε καταλάβει υψηλόβαθμες θέσεις τόσο στην BIS όσο και στον όμιλο KfW.

Nadia Calviño

Η Nadia Calviño, που βρίσκεται σήμερα στην προεδρία της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, δεν έχει δηλώσει δημοσίως ότι ενδιαφέρεται για την κορυφαία θέση στην ΕΚΤ. Παρ' όλα αυτά, το όνομά της επανέρχεται κατά διαστήματα σε ανεπίσημες συζητήσεις για τη διαδοχή της Lagarde.
Η Calviño έχει αποκτήσει τη φήμη ιδιαίτερα ικανής ομιλήτριας, αλλά και μιας σκληρής και αποτελεσματικής διαπραγματεύτριας. Πρόκειται για χαρακτηριστικά που θεωρούνται σημαντικά για την ηγεσία ενός μεγάλου ευρωπαϊκού οργανισμού, αλλά και ενός 27μελούς Διοικητικού Συμβουλίου, τα περισσότερα μέλη του οποίου έχουν προηγουμένως βρεθεί στην κορυφή των εθνικών κεντρικών τραπεζών τους.
Παρότι δεν διαθέτει εξειδίκευση στα οικονομικά και ειδικότερα στη νομισματική πολιτική, η ίδια η επιλογή της Christine Lagarde απέδειξε ότι η ιδιότητα του εξειδικευμένου οικονομολόγου δεν αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάληψη της προεδρίας της ΕΚΤ.
Ένα ακόμη στοιχείο που θα μπορούσε να λειτουργήσει υπέρ της υποψηφιότητάς της είναι το φύλο. Σήμερα στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ συμμετέχουν μόλις δύο γυναίκες, οι οποίες αναμένεται να αποχωρήσουν μέσα στους επόμενους 12 μήνες.

www.bankingnews.gr